"Çok çalışıyorum ama bir türlü başaramıyorum”

 “İçimden hiç ders çalışmak gelmiyor”

 “Ders çalışırken kafamın dağılmasına engel olamıyorum.”

“Çok konu var bir türlü yetiştiremiyorum.”

“Sınav esnasında kafamdaki bilgiler uçup gidiyor.”

“Sınavlara nasıl çalışacağımı bilemiyorum.”

“Hangi derse nasıl çalışmalıyım bilemiyorum.”

 “Her şey çok önemli görünüyor ya da hiç bir şey önemli değil.”

“Dikkatini toplayamıyor.”

“Hangi dersin nasıl çalışılacağını bilemiyor.”

“Ders sırasında gerekli ve önemli kısım takiplerini yapamıyor.”

“Sınav soru örneklerini versem bile sınavda başaramıyor.”

“Derse hazırlıklı gelmenin,tekrarın önemini bir türlü kavratamıyorum.”

“Programlı ders çalışma ve zaman planlamasının nasıl yapılması gerektiğini bilmiyor.”

 “Aslında çalışıyor ama bir türlü iyi notlar alamıyor.”

“Bir kendini verse aslında çok zeki.”

“Ders dışında her şey onun ilgisini çekiyor.”

“Bir türlü çalışmaya başlayamıyor.”

“Tüm yöntemleri denedim(ödül,ceza,dil dökme)yine de başaramadım.”

Bu ve benzeri sözler hepimize ne kadar tanıdık geliyor. Öğrenirken karşılaşılan güçlükler, yeterli öğrenememe, çalışmak istememe, çalışmak isteyip de çalışamama, çok çalışıp da başarılı olamama, yeterli performansı gösterememe, öğrencilerin, öğretmenlerin ve öğrenci velilerinin sıklıkla dile getirdikleri sorunlardır.

Bu sorunların büyük kaynağı öğrenme stratejilerinin etkili bir biçimde kullanılamamasından ya da nasıl öğrenileceğinin bilinememesinden kaynaklanmaktadır.Öğrenciler öğrenmek için izleyecekleri yolu bilmedikçe, etkili öğrenme becerilerine sahip olmadıkça, onlara akademik konuları öğretmek ya da onların öz-öğretimli öğrenciler haline gelmesini sağlamak oldukça güçtür ya da çoğu zaman boşuna zaman harcamaktır.

Öğrencilerin okul başarılarında kendi kendilerine öğrenme ve öğrenmelerini izleme yeterlilikleri önemli rol oynamaktadır. Bu durum öğrenme stratejilerinin ilköğretimin ilk yıllarından başlayarak yüksek öğretim yıllarında öğrencilere öğretilmesi gereğini ortaya koymaktadır. Öğrenme stratejilerine giderek artan ilgi ve önem kazanması, öğrenme stratejilerinin ne olduğu, etkililiği ve öğrencilere nasıl öğretileceği gibi konuları gündeme getirmiştir. 

Keşif programı neyi sağlamayı hedefliyor ?

 Geleneksel olarak okullarda öğrencilerden inanılmaz derecede şeyleri öğrenmeleri istenir. Ancak çoğu zaman öğrencilerin bunca bilgileri nasıl öğrenecekleri konusu gözden kaçar. oysa bir çok eğitimcinin de katıldığı ortak görüş, etkili bir öğretim:

Öğrencinin nasıl öğreneceği,

Nasıl hatırlayacağını

Kendi kendisini nasıl güdüleyeceğini

Kendi öğrenmesini nasıl etkili olarak kontrol edeceğini ve yönlendireceğinin kapsar. (Weinstein ve Meyer )

Keşif programı bu bu doğrultuda yetişen öz öğretimli öğrenci modelini oluşturmayı hedefliyor.

Öğrenme stratejisi nedir ?

Öğrenmeyi gerçekleştirmek için izlenen yol, öğrencinin kendi kendine öğrenebilmesi için kullandığı işlemler.

Öğrencinin öğrenme sırasında kullandığı ve öğrencinin kodlama sürecini etkileme amacında olan davranış ve düşünceler.

Öğrenme Stratejilerini geliştirmek öğrenciye ne kazandırır ?

Öğrencinin nerede hata yaptığı, Öğrenebilmek için ne yapması gerektiğinin farkına varması yetisini kazandırmayı hedefler.

Keşif programından kimler faydalanabilir ?

İlköğretim 3.sınıf ve üstü öğrencileri ile lise öğrencileri bu programdan faydalanabilir. Programa ek olarak yapılacak bireysel aile görüşmesi ve aile eğitim semineri sayesinde ailede yararlanacaktır.

Keşif programının uygulama süresi ne kadardır ?

Bu program haftada bir gün (90 dakika ) toplam 8 seans sürmektedir.bu süreye öğrenci ve anne babalarıyla yapılacak ön görüşmeler dahil değildir.

Keşif programı nerede uygulanacaktır ?

Denge psikolojik danışma merkezinde uygulanacaktır.

Keşif programı nasıl uygulanacaktır ?

Ön test sonuçlarına göre benzer özellikleri olan öğrencilerden oluşturulacak 6-8 kişilik gruplara uygulanacaktır. Her grubu iki uzman uygulayıcı yönlendirecektir.  

      Ön test : Çocukların öğrenmeyle ve çalışma ortamıyla ilgili profilini ortaya çıkartacak bir dizi test ve gözlem aracı uygulanacaktır.

      Ön test sonuçları ile bir değerlendirme yapılacak,  aile ve öğrenci ile görüşülecek,  programın etkinliği ve çocuğa uygunluğu tartışılacak, her çocuk için bir  plan hazırlanacaktır.

       Çocuklar profillerine uygun gruplara yönlendirilecek ve program başlatılacaktır.

      Program sırasında çocuğun öğrenmeyle veya çalışma alışkanlıklarıyla ilgili bulgular ve gözlemler aile ve çocukla bireysel görüşmelerle paylaşılacaktır.

      Program  eğitici oyunlarla zenginleştirilerek hazırlandığı için uygulama interaktif olacak ve ev ödevleriyle de devamlılığı ve pekiştiriciliği sağlanacaktır.

Keşif programının geri bildirimi ne şekilde sağlanacaktır ?

Bu program her ne kadar öğrencinin öğrenme becerilerini arttırmayı hedeflese de okuldan bağımsız sürdürülmesi pratikte uygun değildir. Bu nedenle okul rehberlik ve psikolojik danışma servisleriyle iletişim canlı tutulacaktır.

Keşif programına katılmış olan çocuklara ilişkin rehberlik hizmetlerinde kullanılabilecek test, gözlem ve öneri sonuç raporları rehberlik servislerine dosya halinde gönderilecektir.

Keşif programı ne kadar güvenilir ve ne kadar geçerli bir programdır?

 Keşif programı uygulanmaya başlanmadan önce bilimsel araştırma yöntem ve tekniklerine uygun olarak araştırılmış, denenmiş ve kendini kanıtlamış bir programdır.

YÖNTEM

EVREN VE ÖRNEKLEM

Araştırmanın örneklemini çeşitli dersanelere ve eğitim kurumlarına devam eden 7. ve 8. Sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Öğrencilerin 25’si (%50) kontrol grubunu 25’si (%50) deney grubunu oluşturmaktadır. Deney grubu ve kontrol grubunun oluşturulurken öğrenciler rasgele   seçilmiştir.

VERİ TOPLAMA ARAÇLARI

a)      Kişisel Bilgi Formu:

Araştırmada deneklerin bireysel özellikleri, sınıf, doğum tarihleri, cinsiyet, öğrenim görmekte oldukları okullara ilişkin bilgiler kısa bir bireysel durum formu ile belirlenirken bir öz değerlendirme ölçeği kullanılmıştır.

UYGULAMA VE ANALİZ

Dershanede öğrenim gören öğrencilere (deney grubu ve kontrol grubu olmak üzere) uygulama başında öğrenme stratejileri ölçeği ve 25’er Türkçe, Matematik, Fen bilgisi ve Sosyal Bilgiler derslerinden oluşan toplam 100 soruluk bilgi başarı testi uygulanmıştır. Testin uygulanmasından bir hafta sonra deney grubuna 8 seans sürecek olan etkili öğrenme eğitimi verilmeye başlanmıştır. 8 hafta süren bu eğitimde öğrencilere verilen konular şöyledir:

1.      Öğrenme Stratejilerine Giriş

2.      Dikkat Stratejileri

3.      Kısa Süreli Bellekte Depolamayı Arttıran Stratejiler

         Zihinsel Tekrar

         Gruplama Stratejileri

4.      Anlamlandırmayı (Kodlamayı) Güçlendirici Stratejiler

         Eklemleme Stratejileri

         Örgütleme Stratejileri

a)      Not Alma

b)      Özetleme

c)      Uzamsal Temsilcileri

Anahtarları Oluşturma

Şematize Etme

SQ4R Yöntemi

         Bellek Destekleyici Stratejiler

5.      Geri Getirmeyi Arttırıcı (Hatırlama) Stratejiler

6.      Güdüleme Stratejileri

         Dikkati Sürdürmeyi Sağlayan Duyuşsal Stratejiler

         Uygunluğu Arttırmaya Yardım Eden Duyuşsal Stratejiler

         Güveni Arttırmayı Sağlayan Duyuşsal Stratejiler

         Doyumu Arttırmayı Sağlayan Duyuşsal Stratejiler

7.      Yürütücü Biliş Stratejileri

         MURDER Sistemi

         Zaman yönetimi

8.      Etkin dinleme

Bu arada kontrol grubu da incelemeye alınmıştır. Eğitim süreci tamamlandıktan sonra programın başında uygulanan öğrenme stratejileri ölçeği ve ön testte uygulanan hedef davranışlar doğrultusunda hazırlanmış bilgi başarı testi tekrar uygulanmıştır

Varyans analizi, t testi ve x2 teknikleri kullanılarak yapılan analizler sonucu ilköğretim düzeyindeki öğrencilerinin kullandıkları öğrenme stratejileri arasında  anlamlı farklılıklar bulunmuştur.

ÖZET

Araştırma sonuçları şöyle özetlenebilir.

·        Etkili öğrenme eğitimi öğrencilerin öğrenme stratejilerini kullanmalarında etkili olmuştur.

·        Eğitim programına katılan ve katılmayan öğrencilerin ders başarılarında özellikle sosyal bilgiler, fen bilgisi ve türkçe dersine ilişkin ortalamalarda anlamlı fark görülmüştür.

·        Gurup sayısının az oluşturulması ve programa yeni eklenen öğrenim teknikleri ile matematik öğrenim başarısı da desteklenmektedir.

·        Bu araştırma bir ön çalışma niteliğindedir, öğrenci gurubunun azaltılması ve öğretim yılının başından itibaren uygulanması durumunda daha farklı sonuçlar ortaya çıkacaktır.

Araştırma ve Model Geliştirme: Zahit Harmanlı - Ferhan Bıçakçılar

KAYNAKÇA

Baltaş, Acar. Üstün Başarı, Remzi Kitabevi, İstanbul,1997

Beneke, William M. and Harris, Marry B. “Teaching Self-control of Study Behavior” Behavior Research and Therapy. 1972.

Broden, M, Hall, R. V. And Mitts, B. “ The Effect of Self-Recording on the Classroom  Behavior of Two Eight Grade Students. “Journal of Applied Behavior Analysis 4 ”1971

Harrıs, Marry B. and Ream, Fred, A Pdogram to Improve Study Habits of High- Scholl Students.” Psychology in the Schools 9: 1972, pp.325-330.

Kahveci, Gül. “Okul ve Aile Toplantılarının Önemi”. Okul ve Aile Dergisi. 1999.

Majoribanks, K, “Families and Their Learning Environments” Londres  Rautledge Ef Kegan Paul, !979

Majoribanks, K, “Families and Their Learning Environments” Londa 1979 a.

Millman Howard l.” Psychoneurological  Learning and Behavior Problems: The Importance of Treatment Coordination. Journal of Clinical Child Psychology 1974. pp: 26-30.

National Assessment of Educational Progress. Newsletter 11: 1978.

Robinson, F. P. “Effective  Study  Harper & Row, New York” 1970.

Scheafer, Charles. Millman Howaard, “Çocuklarda Yaygın Olarak Görülen Sorunlar Nedenleri ve Çözüm Yolları” Çev: Büküşoğlu, Aykaş, Çoban, Rehberli Araştırma Merkezi Yayınları, İzmir, 1994.

Senemoğlu, Nuray.  “Gelişim, Öğrenme ve Öğretme”, Ankara, 1998.

Uluğ, F.  “Okulda Başarı” İstanbul:Remzi Kitapevi, 2.Basım.

Yeşilyaprak, Binnur. Güngör, Abide. Kurç, Güzin. “Eğitim Bilimleri Dergis”